ز بعد ما
ز بعــــد ما نه غـــــــزل نی قصیده می مــــــاند ز خـــامه ها دو سه اشك چكیده می مـــاند
در این چمن، به چه وحشت شكسته ای دامن كـــه می روی تو و رنگ پریــــــده می مـــاند
شدت گرمای آفتاب کویر را تاب می آوردند ، رنج و خستگی کار را از یاد می بردند ، تا نخلستان هاشان آباد باشد و دلهاشان خوش . تا کودکانشان ، در آغوش پر مهر مادر و کنار اطمینان بخش پدر ، شب را روز کنند . اما که میداند ، فردا ، آفتاب در نمی آید .
در سکوت هول انگیز کویر و در ظلمت بی انتهای یک شب ، زمین فریاد سر داد و زیر پای این ساده ترین مردمان ، جای تهی کرد ، تا به آدمی بیاموزد که تو نخواهی دانست سایه ای را که هر روز چسبیده به پاهایت ، این ور و آن ور میکشی ، تا به کی خواهی دید . و تا من نیز بدانم زیر آسمان وطنی زندگی میکنم که در آن مرگ را هم به مساوات قسمت نکردند .
زمین که ساکت شد ، نوبت فریاد ما میرسد . آی آدمها ، مگر نه اینکه ، آنها ، آشنایان همین خاک بودند . چگونه میشود لبخند کودکانش را به فراموشی سپرد ؟ چگونه میشود مردان و زنان و نخلستان های استوارشان را از یاد برد ؟
چگونه می توان از این تاریکی ها و از این آشفتگی های ناگهانی ، بیرون آمد ؟ چاره این درد کهنه که هر از چندگاه ، زخمش تازه میشود ، چیست ؟ چرا دیگر خنده هامان از ته گلوست ، نه از ته دل ؟
ز درد یأس ندانم كـــــــجا كنــــــم فـــــــریاد قفس شكسته ام و آشیان نمـــانده بیــــاد
اين اثر که حاصل 18 ماه كار فشرده بر اجزاء مؤثر و كليدي صوت و تصويرست ، ترکیب صدایی خاص خود را دارد . و شامل پنج سنتور در ابعاد گوناگون است . یک سنتور دوكوك يازده خرك ، یک سنتور لاكوك يازده خرك ، دو سنتور مي كوك يازده خرك و یک سنتور سل كوك بم نه خرك . آهنگساز ، به دنبال ارائه سونوریته ای نو در عرصه "گروه نوازی" است. آهنگسازي، صدادهي گروهي، نحوه استفاده از امكانات و صداكشي از ساز سنتور و ... در این اثر ، كاملا متفاوت از آن چيزي است كه تاكنون در زمينه موسيقي سنتي ايراني منتشر شده است.
قطعات اين آلبوم را می توان به دو بخش تقسیم کرد . مجموعه اول : پایباز، چشم انداز، گریز و صبح که بیانگر بخشی از فعالیت گروه تا مقطع زلزله هستند . و مجموعه دوم، شامل 1/6 (مقدمه)، شالی زار، شب زرند، واقعه و 1/6 که متاثر از زلزله بم، زرند و شهرستانهای اطراف، به بیان بخشی از حال و هواي آن روزها پرداخته است.
۶/۱(مقدمه) با مقابله و تضاد دو صدا شكل گرفته: يكي فالش ترين ترکیب صوتی گروه! كه شامل نواختن همزمان هر نت ميِ موجود (بمل، کرن، بکار) در شش منطقه داراي آن نت در هريك از سازها است كه در نتيجه صداي مرگ مي دهد- به هر دو مفهوم-. صداي دوم، نت شاهد گام (ر بكار) است كه در نقطه مقابل صداي اول بر سكون و بمی دلالت مي كند و تلاش شده كه به نحوي زهی - کششی صدا دهد. این دو صداي قوی و ضعیف با زمانبندي هاي متفاوت چهار بار تكرار شده اند كه به نوعی چهار لرزه آغازگر و ويرانگر در منطقه را يادآوري مي كنند.
"پايباز ، چشم انداز ، گريز و صبح" ، قطعاتی هستند با رنگ آمیزی, تحرک درونی و شیوه های تنظيم خاص خود.
شب زرند ادامه مجموعه دوم قطعات است. مقدمه اش همان قسمت آغازين شالي زار است و در ادامه با تكنوازي به شعر بيدل وصل مي شود. در ميان نفس هاي آخر شب زرند، قطعه واقعه با تأكيد بر درجه هفتم گام آغاز شده است.
۶/۱ (كامل) نيز صرفا حركت چند فاصله پنجم است بر يك ريتم ساده . و جاي گيري آن در پایان كنسرت تلاشي است براي زدودن بخشي از تيرگي ها و سياهي فضاي پيشين... . که در آن اشتیاق به بیان زندگی و بیان این احساس که ،" زندگی ادامه دارد "، موج میزند .
یكی از وجوه تمایز این اثر، نگاه به مفهوم "غم" در برابر رخدادی همچون فاجعه زلزله بم و زرند است. نگاهی كه در نقطه مقابل نگاه رایج، "غم" را به عریانی هرچه تمام تر به تصویر كشیده است.
نمونه بارز این نگاه، قطعه "واقعه"، بازتاب و واكنشی است بسیار تلخ، متأثر از ده ها صحنه ای كه به واقع در زمان و مكان زلزله مشاهده شده است . تصاویری که واژه تلخ در برابرشان مسخره و حقیر به نظر میرسد .
مردی یا دقیقتر "دستی" است که پس از ساعتها پس و پیش کردن لایه های آوار، خودی نشان داده بود. دستی قوی از کتف، که آخرین توان خود را به انصراف و پراکندن امدادگران می گذراند. در میـان بهت و تشنج آن لحظات، صدایش را از پس لایه های آوار به سختی شنیده اند که گفته بود نه خرج چسب و وصل پاهایم را دارم و نه حال ندیدن دخترانم را، رهایم كنید... کسی را یارای منصرف کردن او نبود، چه دیگرانی نیز در لایه های دیگر منتظر دستی بوده اند. امدادگران معطل نکرده، تنهایش گذاشتند.
"ز بعد ما"روایتی ست از یک فاجعه ، که سازنده اش ، آنچه را که دیده و شنیده ، از صافی حساسیت هنرمندانه اش گذرانده . اینجاست که هنرها ، به حریم هم وارد میشوند . خالق این اثر هنری ، نخست یک نقاش میشود و سپس آهنگساز .
او تصویری را که در ذهن خلق کرده ، به دست قیچی سانسور احساسش نمیسپارد ، تا پیامش صادقانه و بی ریا و بی دروغ ، به بیننده و شنونده ، منتقل گردد . "ز بعد ما" طنین چندصد سیم است و این سیمها ، در بند یک کوک و یک دستگاه نیستند . با آنکه شور و دشتی ، سهم بیشتری در رنگ آمیزی اثر دارند ، اما نوا و همایون و اصفهان را هم میشود از آن شنید .
اشعار این مجموعه نيز از ميان آثار بيدل دهلوي و امير احمدي آريان، انتخاب شده اند. نحوه بیان نیز بيشتر به قصد تاكيد و تغليظ طعم و مزه نهفته در کلمات و عبارات، در جهت ارائه تصور واضح تری از تصاوير انتزاعي درونی آنها شکل گرفته است.
در مجموع گروه سنتورنوازان در فعاليت هاي خود اهدافي از اين دست را مد نظر داشته است: شناخت، برداشت و ارائه منتخبي ازقابليت هاي گوناگون ساز سنتور و تلاش براي تركيب و امتزاج مناسب الگوها، فرم ها و سبك هاي منطبق با ماهيت اجرايي و تكنيكي امروزين اين ساز؛ تلاش براي دستيابي به نوعي سونوريته گروهي و گسترش رنگ آميزي صوتي در عرصه گــروه نوازي؛ گسترش قابليت هاي سازي- صـــــوتي و ظرائف اجـــرايي از قبيل تنوع در نوانس ها و دينــــــاميك، تدقيق در كــوك و فواصـــــــل و بدست آوردن تجریبات تازه ای در کوک سنتور ، استفــاده از گستره صدایی بیش از 6 اكتاو، شناخت موانع اجرايي- فيزيكيِ ساز سنتور و تلاش در جهت بهبود آن ها و... .
نکته جالب آنکه ، برآیند صدایی گروه ، مضرابی یا سنتوری نیست، بلكه فضای صوتی در نقاط مشخصی از قطعات، ممکن است "زهی- آرشه ای" و بعضا "كوبه ای" به نظر برسد.
همدلی بسیاری از اساتید چون حسين دهلوي، محمدرضا درويشي، پرويز مشكاتيان، كيهان كلهر، اردوان و اردشیر كامكار و ... با حضورشان در سالن كنسرت قابل توجه مي باشد .
دریافت نمونه هایی از آلبوم زبعد ما
( برای دریافت این قطعات ، روی آنها کلیک راست کرده و گزینه save target as را انتخاب کنید )
نمونه های تصویری :
- زبعد ما - گروه سنتورنوازان – پایباز
- زبعد ما - گروه سنتورنوازان – شب زرند
- زبعد ما - گروه سنتورنوازان – واقعه
- زبعد ما - گروه سنتورنوازان – 6.1
نمونه صوتی :
پی نوشت :
در برابر این هجوم بی فرهنگی ، از کانال های روز افزون ماهواره ای ، صدا و سیما ، که احساس وظیفه نمیکند . هنوز گل و بوته ، به جای تار و تمبک ...
اما قرار نیست ما نیز نسبت به ترویج و گسترش موسیقی مان ، در میان مردم (به مفهوم عام) ، بی تفاوت باشیم . میشود نسخه های با کیفیتی از آثار موسیقی ایرانی را ، به جامعه معرفی کرد .
"هم نوا با بم"، از اولین آثار موسیقی ایرانی بود که با کیفیت DVD و با فیلمبرداری چند دوربین ، به بازار عرضه شد . آلبوم "ز بعد ما" ، نیز چنین ویژگی دارد . صدابرداری کم نظیر و تصویر برداری خوب اجرا با چندین دوربین ، بروشور جامع موجود درون آلبوم، طراحی زیبای جلد و قاب(کاور) مناسب و ... ، کمک کرده اند ، تا اثر یک شکل استاندارد برای عرضه جهانی داشته باشد . به امید آنکه با استفاده از چنین آثاری ، موسیقی ایرانی را آنگونه که باید ، بشناسیم .
در اینجا بر خود لازم میدانم ، از یاری استاد گرانقدر ، جناب سیامک آقایی و دوست گرامی ، خانم ندا سیاه کلا ، در تکمیل و پربار کردن این نوشته ، سپاسگزاری کنم .
این لینکها ، را نیز ببینید :