محمدرضا درویشی : در جستجوی آواهای گمشده

پهنه گسترده جغرافیایی ایران ، تفاوت بسیار آب و هوایی مناطق آن ، تعدد اقوام و به تبع آن ، داشتن زبان ها و گویش های متفاوت و دهها دلیل دیگر ، سبب شده است تا نواحی مختلف این کشور ، دارای موسیقی متفاوتی نیز باشند . این تفاوت نه تنها در فرم ها، ریتم ها و نغمه های موسیقی نواحی هست ، بلکه در شکل سازها نیز وجود دارد . جالب تر آنکه گاهی در هر منطقه ای هم ، فرم های گوناگون موسیقی نیز به چشم میخورد . تفاوت محسوس در موسیقی شمال ، غرب و شرق مازندران ، زا میتوان به عنوان مثال نام برد . وسعت موسیقی کردها ، که دیگر جای خود دارد (موسیقی کردی ، موسیقی خانقاهی ، موسیقی تنبور ، موسیقی منقطقه اورامان و ... ).

داشتن چنین پشتوانه عظیم موسیقیایی برای یک کشور ، میتواند مورد توجه موسیقیدانان باشد . در میان موسیقیدانان پژوهشگر معاصر ، استاد محمدرضا درویشی ، از چهره های سرشناس موسیقی ماست که سالها به دنبال گردآوری موسیقی نواحی ایران بوده است .

از درویشی بیشتر بدانیم .

محمدرضا درويشي متولد سال 13۳4 ، شهر شيراز .

او فراگيري موسيقي را از سن 13 سالگي آغاز کرد . در سال 1357 در رشته آهنگسازي از دانشگاه هنرهاي زيبا دانشگاه تهران فارغ التحصيل شد . پژوهش در موسیقی نواحی و گردآوری آنها از زمینه های مورد علاقه ایشان بوده است که از آن سالها تا به امروز ادامه داشته است . علاوه بر تالیف کتاب های موسیقیایی ، آثار کم نظیری نیز در موسیقی ایرانی خلق کرده است . نگرش خاصی به موسیقی ایرانی دارد و به همین دلیل ، در آهنگسازی و تنظیم ، فرم مخصوص خود را دارد .

ایشان ، چند سالیست که گروه عبدالقادر مراغه ای را بنیان نهاده اند . به زودی موسیقی سریال شهرآشوب را از این گروه خواهیم شنید .

محمدرضا درویشی ، آثار ارزنده ای با ارکستر سمفونیک ساحته و اجرا کرده است . در ادامه این آثار را بیشتر و بهتر معرفی می کنیم .

تعدادی از آثار استاد محمدرضا درویشی

استاد محمدرضا درویشی

کتابها

از کتابهای استاد درویشی میتوان به " آئينه و آواز، بيست ترانه محلي فارس ، نوروز خواني ، موسيقي و خلسه ، نگاه به غرب، موسيقي نواحي جنوب ايران و دايره المعارف سازهاي ايران" اشاره کرد .

- مجموعه دایره المعارف سازهای ایران

مجموعه اي 10 جلدي است که از آن می توان به عنوان وسیع ترین تحقیق موسیقایی به زبان فارسی نام برد . جلد اول این مجموعه در سال 2002 از طرف جامعه بین الملل اتنوموزیکولوژی ( S.E.M ) به عنوان بهترین کتاب سازشناسی سال در جهان شناخته شد .

- درباره هنر و ادبيات

(گفت و شنودى با محمدرضا درويشى . به كوشش: ناصر حريرى)

گفت‏وگوى ناصر حريرى با محمدرضا درويشى است كه در ارديبهشت و خرداد 1371 صورت گرفته است. در اين كتاب به صورت شفاف و در يك گفت‏وگوى رودررو با ذهنيات محمدرضا درويشى مى‏توان آشنا شد. كتاب هرچند داراى فصل‏بندى مشخص نيست اما موضوعات مختلفى مانند: آهنگسازى، موسيقى ايرانى، مفاهيم موسيقى، نقد موسيقى، فرهنگ و سنّت در آن گنجانده شده است.

- از ميان سرودها و سكوت‏ها

(گزيده مقاله‏ها، سخنرانى‏ها و گفت‏وگوهايى طى سال‏هاى 1367 تا 1379)

مقاله (مقاله‏هاى منتشر شده در مطبوعات و جرايد از 1369 تا 1379)

سخنرانى (سخنرانى در همايش‏ها، جشنواره‏ها و سمينارها)

گفت‏وگو و اظهارنظر (گفت‏وگو با خبرنگاران، روزنامه‏نگاران و منتقدين)

- موسيقى و خلسه

ذكرهاى مراسم گواتى بلوچستان

قصيده شيخ عبدالقادر گيلانى

ذكرهاى مراسم گواتى بلوچستان (كليات)

ذكرهاى مراسم گواتى بلوچستان (آوانويسى و متن)

ذكرهاى مراسم گواتى بلوچستان (تصاوير)

- نگاه به غرب :

بحثى در تأثير موسيقى غرب بر موسيقى ايران(موسيقى نظام ، اركستر ، موسيقى صحنه‏اى (اپرا، اپرت، آواز جمعى، باله، رقص) ، مكتب استاد علينقى وزيرى)

طرح مبحث تأثيرپذيرى فرهنگ‏ها و تأثير فرهنگ غرب بر ايران در حوزه موسيقى

- بيست ترانه محلى فارس

(موسيقى در ايل قشقايى. بيست ترانه محلى فارس: آوانويسى به همراه شعر . مقايسه با رديف موسيقى سنتى. تحليل اشعار)

- هفت اورنگ(مرورى بر موسيقى نواحى)

- مقدمه‏اى بر شناخت موسيقى نواحى ايران

- نوروزخوانى(نوروزخوانى و نغمه‏ هاى نوروزى ، آئين نوروزخوانى ، ترانه‏ هاى بهارى)

- آیینه و آواز (مجموعه مقالات درباره موسیقی نواحی مختلف ایران)

- آواز سحر (آهنگساز: محمدرضا درويشى)

*تريو براى دو كلارينت و پيانو . تريوى آواز سحر براساس مقام سحرى در حوزه رواج موسيقى تنبور نگاشته شده است. مقام سحرى از جمله مقام‏هاى قديمى ايران است كه در منطقه كرمانشاهان رايج و از مقام‏هاى مهم تنبور به‏شمار مى‏آيد. آهنگساز با برداشتى آزاد، قطعه را براى دو كلارينت و يك پيانو تصنيف نموده است.

دانلود کنید : مقام سحری (تنبور استاد علی اکبر مرادی)