گزارش اختصاصی وبلاگ دل آواز
از
مراسم بیست و پنجمین سالگرد وفات استاد
جلال تاج اصفهانی

آرامگاه استاد جلال تاج اصفهانی

اینجا آرامگاه جلال تاج اصفهانی است
هزار دستان گلزار ایران ...


اصفهان ، خاک گنج گونه ای است که گوهرهای قیمتی بسیار از آن برخاسته اند ، در آن زندگی می کنند ، و در آن آرمیده اند . گر چه این شهر نه فقط در هنر ، که در سیاست ، تاریخ ، ادبیات ، معماری و ... نیز چهره هایی سرشناس به جامعه ایران تقدیم کرده است که اکثرا در رشته خود سردمدار و پیشرو بوده اند ، اما به ویژه در هنر ، و علی الخصوص در ادبیات و موسیقی صاحب چهره هایی شناسا و بزرگ است . هم از این روست که " مکتب اصفهان " همواره در کنار مکاتبی چون تبریز در هنر مینیاتور ( نگارگری ایرانی ) به عنوان یک شیوه و روش منحصر به فرد خود را مطرح کرده است .

آرامگاه استاد جلال تاج اصفهانی

آرامگاه استاد جلال تاج اصفهانیگا

در موسیقی ایرانی ، جلال تاج اصفهانی ، جلیل شهناز و حسن کسایی ، مثلث طلایی دوران دور موسیقی ایران ، برای کمتر کسی است که شناخته شده نباشند . شهناز و کسایی هنوز هستند و نظاره گر جوانی ما جوان ها ! ... جلیل شهناز که خداوندگار تار می نامندش ، مجموعه ای از کوک های بدیع به حافظه تاریخی تار اضافه کرد و بداهه و جواب آواز را جامه ای نو پوشاند . کسایی نیز ، نی را از زیر خروارها خاک ، خاکی که بی هوشی مدعیان و بی ذوقی صاحبدلان بی حوصله بر سرش کرده بود ، به در آورد و برای اولین بار صدایی شفاف و تمیز از نی درآورد ، و هنوز که هنوزاست به سبک او می نوازند ...

اما جلال تاج اصفهانی ، آوازخوان بزرگی که یکی از چهره های شاخص آواز در " مکتب اصفهان " و به نظر برخی اساتید حتی صاحب مکتب اصفهان به آن شکلی که امروزه ما می شناسیم است ، در گورستانی در داخل شهر اصفهان خفته است . و آرام و بی صدا به روزمرگی ما می نگرد ...

گورستان " تخت فولاد " که در یکی از مناطق مرکزی اصفهان قرار دارد ، معمولا سوت و کور است . گرچه به خاک خفتگان این گورستان هر کدام در زمان خودشان چهره هایی شاخص بوده اند اما امروزه صرفا تبدیل به نمادی فرهنگی شده اند .

اما امروز ، دوشنبه 13 آذر ، اگر از میدان فیض خیابان فیض را کمی سربالایی می رفتی ، و بعد از رسیدن به کوچه " تکیه ی سید العراقین " به چپ می پیچیدی ، می دیدی  که  " تخت فولاد "  آرام  و  بی صدا نیست ... انبوه جمعیت هنردوست و هنرمند اصفهان و نیز مهمانانی از تهران و سایر شهرهای ایران ، و همچنین تنی چند از شاگردان و همصحبتان جلال تاج از جمله استاد اصغر شاهزیدی از شاگردان شاخص و برجسته تاج و برنده جایزه آزمون موسیقی باربد و از اساتید فعلی آواز مکتب اصفهان که این مراسم همه ساله به همت ایشان برگزار می شود ، بر مزار جلال تاج اصفهانی گرد هم آمدند و بیست و پنجمین سالگرد فوت او را گرامی داشتند . مراسمی که از حدود ساعت 3 بعدازظهر شروع شد و تا کمی بعد از اذان مغرب ادامه داشت .

آرامگاه جلال تاج اصفهانی

تکیه " سید العراقین " مجموعه ای از آرامگاه های شخصیت های شناخته شده در عرفان ، فقه ، هنر و ... است . در عکس های زیر ، سر در این تکیه و نیز تابلویی که نام برخی آرمیدگان در خاک آن را بر آن نوشته اند می بینید . اگر دقت کنید در سطر پایین نام " جلال تاج " خوانده می شود .


سردر تکیه سیدالعراقین در اصفهان 

آرمیدگان در تکیه سیدالعراقین اصفهان

یکی از نکات قابل توجه این مراسم حضور پسر استاد جلال تاج اصفهانی در این برنامه بود که باعث شور و شعف حاضرین شده بود ، هر کسی سعی می کرد سر صحبت را با ایشان باز کند و عکسی یادگاری با ایشان بگیرد . شباهت چهره پسر به پدر دیدنی بود ! شایان ذکر است پسر استاد تاج از خارج از کشور صرفا برای حضور در این برنامه به اصفهان آمده بودند . تصویر ایشان را می بینید :

پسر استاد جلال تاج اصفهانی

آنچه باعث تعجب و افسوس همه حاضرین شده بود ، و باعث شد تا شایعات و زمزمه ها کم کم بین جمعیت شروع شود عدم حضور " علیرضا افتخاری " به عنوان یکی از شاگردان هنرآموخته نزد تاج اصفهانی بود . شایان ذکر است افتخاری همه ساله در مراسم 13 آبان شرکت می کرد و امسال نیز همه حضار منتظر حضور او بودند که مثل همیشه بیاید و خاطره تعریف کند و چند بیتی هم به یاد تاج بخواند . اما عدم حضور او باعث شد تا علامت سوال ها در اذهان پر رنگ شود .

البته به احتمال قریب به یقین برخی درگیری ها و کدورت ها که بین افتخاری و سایر هنرمندان شهر اصفهان پدید آمده است و در مراسم سال گذشته نیز این درگیری به عینه دیده شد و حتی به تریبون برنامه هم کشیده شد باعث حضور نیافتن او بود .

برای اینکه اوضاع را بهتر درک کنید باید جایگاه استاد تاج و نیز جایگاه این مراسم سالگرد را در میان هنرمندان اصفهان بدانید . در مراسم 13 آبان تعدادی زیادی از دوستان قدیم و کسانی که محضر تاج را درک کرده اند ( ولو شاگرد او نیز نبوده اند ) حضور پیدا می کنند . استاد شاهزیدی نیز همانطور که در بالا توضیح دادم که به عنوان شاگرد برجسته مرحوم تاج و بانی این برنامه حضور دارد . هنرجویان و جوانان اهل موسیقی ( اعم از هنرجویان ساز یا آواز ) معمولا به طور داوطلبانه در این برنامه کمک می کنند و از چیدن صندلی ها تا انجام پذیرایی به امور مختلف می پردازند . در واقع این بزرگداشت محفلی است که اهالی موسیقی اصفهان دیدارها را تازه می کنند و هر کسی بی ریا و بی دغدغه مقام و موقعیت ، پشت میکروفن می رود ، شعری می خواند ، احتمالا آوازی سر می دهد ، خاطره ای تعریف می کند و با صلوات و تشویق حضار پایین می آید . اما سال گذشته درگیری شدیدی بین علیرضا افتخاری و استادشاهزیدی درگرفت

( که فیلم آن نیز موجود است و وبلاگ دل آواز به خاطر اینکه نمی خواست بیش از این به انتقاد بیجا از افتخاری متهم شود از انتشار آن فیلم خودداری کرد ) .

نکته ای که هست اینکه جناب افنخاری درمیان قشری ازهنرمندان شهر خودش ، یعنی اصفهان ، به اندازه ای که در میان مردم سایر نقاط ایران محبوب است نیست . نمونه اش هم در مراسم همین امروز و در میان سخنرانان به خوبی دیده می شد . مثلا یکی از  سخنرانان  در  قسمتی  از  صحبت خود گفت  : " متاسفانه برخی هنرمندان که الان هم زنده هستند و از شاگردان تاج بوده اند همه چیزشان را به پول و شهرت فروخته اند در حالی که استاد تاج حتی یک روز غذای خود را به یک سگ حامله بدون غذا داد ... استاد تاج دنبال پول و ثروت نبود ... " و اشارات فراوانی از این دست ... در مجموع حاضرین دلگیر بودند .

به هر تقدیر این مراسم جالب تا دقایقی پس از اذان مغرب طول کشید و در پایان استاد شاهزیدی دقایقی آواز خواند و ختم برنامه اعلام شد . چند عکس هم از حضور مردم در محوطه آرامگاه تاج ببینید .

مراسم استاد تاج در اصفهان

مراسم استاد تاج در اصفهان

به اصفهان رو ، که تا بنگری ، بهشت ثانی
به زنده رودش ، سلامی ز چشم ما رسانی

...

شهر پر شکوه ، قصر چلستون
کن گذر به چارباغش ...

تصنیف " به اصفهان رو "  / آهنگ از علی اکبر خان شهنازی / مایه بیات اصفهان / شعر از ملک الشعرای بهار
اجرای اول : زنده یاد جلال تاج اصفهانی

- از دوست عزیزی که عکس ها و مطالب را در اختیار وبلاگ دل آواز قرار دادند سپاسگزارم .

- برای مشاهده همه عکس ها در اندازه بزرگتر و واضح تر ، اینجا کلیک کنید .

+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم آذر 1385ساعت 22:55  توسط امیر  | 
مطالب گذشته . . .