"شب چهارشنبه 2 آذر ماه (1305)، آقاي درويش خان استاد مهم و عاليقدر موسيقي ايران با درشكه نمره 159 ، در حين عبور از خيابان اميريه با اتومبيل نجم الدين نام مصادف شده ؛ اتومبيل يكي از اسب ها را شكم دريده ، درشكه چي حسن نمره 812 و درويش خان از درشكه پرت شده تا ايشان را به مريضخانه حمل نمودند ،  درويش ، دارفاني را وداع گفته ، محفل موسيقي ايران را از فقدان خود خالي و خاموش نمود ."          

سالنامه پارس  1306

هشتاد سال از آن شب ميگذرد . از شبي كه به ناگاه ، ستون هاي موسيقي ايراني لرزيدند . از شبي كه چرخ روزگار ، خواست تا درويش اولين قرباني تصادف اتومبيل در ايران باشد .

"غلامحسين درويش" فرزند حاجى بشير طالقانى در سال 1251 در زيدشت طالقان به‌دنيا آمد. پدرش كارمند اداره پست بود و آشنا به موسيقي . دسته ي موزيك مدرسه دارالفنون ، سرآغاز حضور درويش در گروه هاي موسيقي بود . سه تار را نزد پدر شروع كرده بود  و سپس شاگردي آقاميرزا حسينقلى را تجربه كرد  . او از هنرمنداني بود كه موسيقي ايراني را به سنگين ترين و پسنديده ترين شكلش به ميان مردم آورد . و همچنين از نخستين هنرمنداني بود كه براي برگزاري كنسرت هاي موسيقي ايراني ، به اروپا سفر كرد و در آن سفرها ، اولين صفحات موسيقي ايراني را نيز ضبط كرد . اين صفحات از نمونه هاي موسيقي سنتي و صحيح ايرانيست . سيدحسين طاهرزاده ، اقبال آذر و عبدالله خان دوامي خوانندگان همراه درويش در سفرهاي اروپا بوده اند.

نشسته از راست : باقرخان_طاهرزاده_درويش خان...ايستاده از راست : دوامي _اقبال آذر 

در مقايسه با ديگر نوازندگان و موسيقيدانان هم دوره اش از ويژگيهاي اخلاقي والاتري برخوردار بوده است و كنسرت هاي زيادي به نفع مردمان مصيبت زده و  ايتام  بي بضاعت و ... برگزار كرده است .

موسيقي ايراني زندگيش بود . از هر كوششي براي اعتلايش ، دريغ نميكرد . افتتاح اولين كلاس موسيقي بانوان نيز از خدمات درويش به موسيقي ايراني بوده است . ابتكارات او در موسيقي ايراني غيرقابل انكارست . اضافه كردن سيم واخوان به تار ، را ميتوان از جمله ابتكارات درويش دانست .

او شاگرداني تربيت كرد كه امروز ، با آثارشان زندگي ميكنيم . موسي معروفي ، ابوالحسن صبا ، سعيد هرمزي و مرتضي ني داوود و بسياري از موسيقيدانان ايراني اوايل قرن اخير ، شاگردان درويش بوده اند.

وي كه از دوستداران ظهيرالدوله بود، پس از مرگش در گورستان ظهيرالدوله به خاك سپرده شد .

مروري بر آثار درويش خان

پيش درآمد شور  

پيش درآمد ماهور  

پيش درآمد راك

پيش درآمد شوشتري

پيش درآمد سه گاه

پيش درآمد اوعطا (دو پيش درآمد)

پيش درآمد افشاري

چهارمضراب ماهور

تصنيف  ز من نگارم * ( دانلود در پایان این نوشته )

تصنيف  دائم مه من

تصنيف  به شب وصلت

تصنيف  ايران (بيات اصفهان)

تصنيف  صبحدم

تصنيف عروس گل

تصنيف  بهار دلكش  ** ( دانلود در پایان این نوشته )

تصنيف  باد خزان

رنگ هاي ماهور (قهر و آشتي + دو رنگ ديگر)

رنگ همايون

رنگ شوشتري

رنگ بيات اصفهان(پريچهر و پريزاد)

رنگ بيات اصفهان (غني و فقير)

رنگ بيات اصفهان

رنگ سه گاه

رنگ ابوعطا

رنگ افشاري (دو رنگ)

مارش ماهور

پولكا (ماهور و چهارگاه) *** ( دانلود در پایان این نوشته )

حصار (چهارگاه)

دوضربي افشاري

 " از آثار درویش خان ، دانلود کنید :  "

* ز من نگارم ، سروده ايست از ملك الشعرا بهار .

 دانلود كنيد : ز من نگارم با صداي استاد شجريان و تنظيم استاد فريدون شهبازيان

** اين تصنيف هم سروده ملك اشعراست . اين تصنيف زيبا را هم بشنويد .

 دانلود كنيد : بهار دلكش با صداي عليرضا قرباني و تار داريوش طلايي

*** پولكا رقص بوهمي است با ريتم دوتايي . اين رقص به سال 1830 در بوهم ريشه گرفت و بعد به ديگر سالنهاي اروپا راه يافت . به علت زيبا بودن اين قطعه ، نت آنرا نيز براي دانلود ، گذاشتم

 دانلود كنيد : نت قطعه پولكا (دست نويس استادمعروفي.گردآوري ارشد طهماسبي)

توجه : براي دانلود از نرم افزارهاي دانلود استفاده نكنيد و از راست كليك و انتخاب Save Target as  نيز بپرهيزيد . بلكه بر روي لينك داده شده كليك نماييد تا صفحه مربوطه باز شود . در پايين صفحه روي گزينه DownLoad كليك نماييد و تا پايان دانلود منتظر باشيد .  

اضافه شده توسط امیر :
کاوه عزیز به بسیاری از نوآوری های درویش خان ، از جمله تاسیس مدرسه موسیقی بانوان ، اضافه کردن سیم واخوان ، ضبط صفحه و ... اشاره کرده است . من هم یادآوری می کنم که بسیاری از فرم های امروزی موسیقی ایرانی چون پیش در آمد - رنگ و چهارمضراب منسوب به درویش خان است و معروف است که او پدید آورنده ی این فرم هاست .
روحش شاد ...